(Sk&ĐS) - Củ năng (còn gọi là củ mã thầy) và nhiều tên khác: mã đề, địa lê, thông thiện thảo, tên khoa học: Eleocharis dulcis (Burmef) họ cói, được dùng làm thức ăn và thuốc từ lâu đời. Củ năng vị ngọt, tính hàn (có sách ghi tính bình). Do tính lạnh nên kỵ tỳ thận hư hàn, trẻ em đái dầm. Củ năng có công dụng ích khí, an trung, khai vị tiêu thực, giải thực nhiệt trong ngực, sinh tân chỉ khát, trị 5 loại nghẹn ngạt ở cơ hoành, chữa tiêu khát, tăng huyết áp, ung thư, vàng da, phân hủy kim loại (đồng). Sách Bản thảo cầu chân nói: "Mã thầy phá tích trệ, cầm máu, chữa lỵ, trị nhọt, lên đậu, giải độc, làm trong giọng, chữa say rượu". Sau đây xin giới thiệu với bạn đọc một số món ăn - thuốc từ củ năng:

Củ năng

Chữa sởi, thủy đậu: Củ năng tươi, sinh tân chữa khát cho trẻ em, cho nhai nhỏ, nếu non nhai nuốt cả nước lẫn cái. Hoặc mài bột pha nước uống và làm bánh ăn còn giúp tiêu hóa tốt, chữa tích trệ ở trẻ em, nhiều đờm dãi.

- Nước uống: Củ năng 60g, cà rốt 60g, hành tây 30g, nước vừa đủ. Nấu kỹ uống thay trà.

- Củ năng tươi 10 củ nghiền mịn, cơm rượu nếp 100g. Nấu chín ăn ngày 2 lần, ăn trong 7 ngày. Thích hợp với sởi, thủy đậu thời kỳ cuối và ngoại cảm phong nhiệt.

- Củ năng tươi 10 củ, nước củ cải trắng 500ml, ít đường. Nấu sôi uống nóng 20ml, uống trong vài ngày. Thích hợp sởi thời kỳ cuối và trường hợp ho khát nước.

Thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu: Củ năng 100g, đới tử, đường phèn 30g, 2.000ml. Đun nước sôi để nhỏ lửa 20 phút.

Thanh nhiệt, lợi thủy: Củ năng 60g, củ cải trắng 150g, gạo 200g, nấu cháo. Rau năng 100g, củ năng 100g, nấm hương 50g. Dầu vừng gia vị tùy ý, xào qua rồi cho nước đun sôi mới cho rau năng rồi cho bột vào sền sệt là được.

Bổ phế thận: Củ năng 100g, bầu dục lợn 2 cái, cắt đôi, đường phèn 30g đập nát, 2.000ml nước. Làm sạch đun sôi 25 phút.

Khử mỡ, hạ áp, tiêu thũng, thanh nhiệt: Củ năng 100g, thịt heo nạc 300g, rau cần 200g, dầu, hành, đường xào chín.

Thanh nhiệt tiêu thũng: Củ năng 100g, vịt nước thịt 500g, đường phèn 30g.

- Củ năng 60g, cá diếc 300g, hành, giấm, đường 20g.

Còn có nhiều món khác: củ năng xào các loại thịt, củ năng xào ngó sen...

Thanh nhiệt trừ đờm, hạ huyết áp, chữa táo bón: Củ năng với da sứa, mỗi thứ 60g, nấu thành Tuyết canh thang (một cổ phương nổi tiếng lâu đời).

- Tuyết canh thang chữa tràng nh�%